Reparatie-atelier

Naast de handbouw van akoestische gitaren en het geven van cursussen gitaarbouw houd ik me bezig met het repareren, restaureren en afstellen van akoestische gitaren en een aantal andere getokkelde snaarinstrumenten:mandoline, mandola, balalaika, bouzouki, luit. Soms gaat dat om ingrijpende restauraties of geduldig ‘storingzoeken’ aan kwaliteitsinstrumenten. Maar ook de kleine onvolkomenheden aan een studie-instrument verhelp ik graag. Een goede bespeelbaarheid vergroot het plezier in muziek maken enorm. Speelt uw instrument niet lekker of denkt u dat de toon beter kan, bel gerust voor een afspraak en een (gratis) advies van de vakman.
Onderstaand een greep uit de reparaties van de afgelopen jaren.

Halsprofiel aanpassen

Sommige gitaren hebben een hals die niet past bij de hand van de bespeler of één die gewoon aanvoelt als een knuppel. Als de toetsbreedte overigens goed is, is het profiel van die gitaarhalzen vrij eenvoudig aan te passen. Omdat de lak ook weer hersteld moet worden kost het wel wat tijd, maar als de klank van je gitaar je lief is, en het speelconfort onvoldoende, overweeg dan de hals te laten aanpassen. Zoals deze:

De hals is oorspronkelijk na de grondlak voorzien van een kleurlaag, die ook na het aanpassen van het profiel weer moet worden aangebracht. Enig kleurverschil is dan bijna onvermijdelijk.

Gebroken koppen en barsten

Wellicht de meest voorkomende reparatie, een gebroken kop. Meestal weer goed te repareren, maar wacht er niet te lang mee, een verse breuk is éénvoudiger te repareren dan een oude. En pruts er liever niet zelf aan, want het opnieuw repareren van een slecht gelijmde breuk kost veel meer!

Soms ziet een breuk er heel ernstig uit, maar zolang er voldoende lange houtvezels staan is het altijd wel weer op te lossen. Stel je hoge eisen aan het uiterlijk moet je er rekening mee houden dat het bijwerken van de lak vaak het meeste tijd kost. In het bovenblad zijn de houtvezels zelf gebroken. Op deze plek niet rampzalig, maar toch....

Hals er af

De hals van deze Reed Man -een Ovation kloon- was van het blok in de klankkast losgescheurd. Bij de bouw had men het met de passing niet zo nauw genomen, een flinke dot epoxyhars zorgde voor de passing.

Het verwijderen van de oude epoxyhars was een slechte optie. Om voldoende hechting te garanderen werd het lijmoppervlak vergroot door het boren van wat gaten en het opruwen van de zijkanten van de pocket.

Kammen en bruggen ellende

De kam (voor Duits geörienteerde klassiekelingen) danwel de brug (voor Angelsaksische steelstringers) is het meest fundamentele en kwetsbare onderdeel van de gitaar. Extreme droogte heeft soms rampzalige gevolgen, maar 't is wel te repararen.

Wel even zorgen dat tijdens het lijmen de boel niet gaat glijden. Soms scheurt het bovenblad onder de kam. Het inleggen van een extra jaarring en het nieuw verlijmen van de kam biedt uitkomst. Laat het oplijmen van je kam of brug wel aan de vakman over. Omdat het bovenblad licht bol is, moet de kam licht hol gemaakt worden, en overal goed aangeklemd tijdens het lijmen.

Slagplaten op maat

Op een flamenco gitaar zitten standaard één of twee, soms doorzichtige slagplaten ("golpeadores"). Maar ook op een steelstring of klassieke gitaar biedt een slagplaatje de nodige bescherming. Ik maak ze op maat, in diverse materialen.

Intonatieproblemen

Veel gefrette snaarinstrumenten hebben kleinere of grotere problemen met de intonatie, waardoor het instrument niet in alle posities lekker klinkt. Die problemen zijn meestal wel op te lossen: soms eenvoudig, bijvoorbeeld bij electrische gitaren, soms is het wat ingewikkelder.

De mandoline is van het Gelas type met een dubbel bovenblad. Het vreemde aan dit in Mirecourt gebouwde instrument was, dat de kam enige millimeters te ver na voren was geplaatst, waardoor alle intervallen te hoog klonken. Omdat de kam op het schuine, tweede bovenblad staat, hun je deze niet naar achteren verplaatsen, omdat je dan veel te hoog uitkomt. Helemaal op te lossen was het probleem niet, maar door het verlagen van de kam en het naar achteren verplaatsen van de sponning voor het kambeentje kon er toch een paar millimeter bij "gerommeld" worden, gelukkig zonder veel verlies van toon.

De eigenaar van deze 7 snarige steelstring beklaagde zich terecht over de slechte intonatie van dit instrument. Nameting van de fretposities leidde tot twee conclusies: de eerste intervallen waren relatief iets te lang, en die hoger op de toets juist iets te kort. En de brug stond te ver naar voren, zodat de vereiste snaarlengte niet kon worden gehaald. Doorrekenen van verschillende mogelijkheden op de computer bracht een goede oplossing. Door aan de top van de toets 1,4 mm te verwijderen verdwenen zowel de te lange intervallen laag op de toets als de korte boven het octaafpunt. En er ontstond voldoende ruimte om het gebrek aan compensatie bij het brugzadel op te lossen. De uiteindelijke ingreep was dus simpel, maar het verzinnen en uitwerken van de oplossing kostte wel wat hoofdbrekens. De bouwer van het instrument was wellicht een aanhanger van de (op Amerikaanse websites wel verkondigde) theorie, dat je ook aan de zijde van de topkam moet compenseren voor een juiste intonatie. Hoewel dit bij sommige open stemmingen een redelijk resultaat geeft, is het per definitie een onjuiste oplossing voor vrijwel elk intonatieprobleem.

Losse zangbalk

Een veelvoorkomend probleem is een losse zangbalk, resulterend in een vervelende resonantie of erger. Bij deze studiegitaar had transport in het ruim van een vliegtuig ervoor gezorgd dat diverse balken waren losgekomen. De onderste harmonische balk, dwars onder het klankgat, was zelfs gebroken. Het bovenblad was achter de kam sterk omhoog gekomen en vóór de kam ernstig ingezakt. Na het lossen van de snaren en een paar dagen rust, trok het geheel weer aardig vlak, zodat de balken opnieuw verlijmd konden worden. Dat kan door het klankgat gebeuren, maar vraagt wel de nodige ervaring.

Tip:

Ontspan de snaren van je instrument altijd volledig voor transport in een vliegtuigruim of een warme auto, dan blijf je verschoond van deze schade.